Önce Sen

Gözlerim ele verecek aşkını bir gün
Kalbimin derinliklerine saklamıştım oysa ki
İşte o gün oyuncak olacağını bile bile
Bir kukla misali girecek her şekle
Sen konuş desen konuşacak belki
Sus desen dilsiz olacak sanki
Bir gün ben kalmayacak biliyorum
Benli cümleler, senli olacak
Haberin olmayacak tüm bunlardan
Bir yıldız olup bakarken sana gözlerim
Işığını kaybetmiş düşmesi beklenen
Senden önce ben,ben senken
Benden önce sen, sen senken
Umudum ayağı sıkışmış çıkamaz kuytudan
Kim bilir bu hangi kaçıştan….

 Ayşe BOZKURT

Vergisel Açıdan Sat-Geri Kirala İşlemlerinin Değerlendirilmesi (E-Yaklaşım)

E-Yaklaşım / Ocak 2017 / Sayı: 289

I- GİRİŞ

Uluslararası uygulamada önemli bir yeri olan “sat-geri kirala “ yöntemi ülkemizde de uygulanabilirlik alanının genişlemesiyle önemli bir hale gelmiştir. İşletmelerin nakit ihtiyaçlarını karşılaması ve bilançoda yer alan taşınır ve taşınmaz malların gerçek değerinin yansıtılması açısından başvurulan yöntemlerden biri olmuştur.6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 18/1.maddesinde finansal kiralama sözleşmesi tanımı yapılmış ve sat-geri kirala sözleşmeleri de finansal kiralama kapsamına alınmıştır. Söz konusu kanuna müteakip vergi kanunlarında da düzenlemeler yapılmıştır. Bu makalemizde “sat-geri kirala” işlemlerinin 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve 488 Damga Vergisi Kanunlarında yer alan istisna düzenlemeleri hakkında açıklamalar da bulunulacaktır.

II- 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU AÇISINDAN

Sat-geri kirala işlemlerine ilişkin 5520 sayılı Kanun’un 5/1-e maddesinde yer alan parantez içi hükmü 09.08.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6728 sayılı Kanun’un 56.maddesiyle kaldırılmıştır olup, 5520 sayılı Kanun’un 5/1-e maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(21.11.2012 tarih ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında geri kiralama amacıyla ve sözleşme sonunda geri alınması şartıyla, kurumlar tarafından finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarına veya 06.12.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında kira sertifikası ihracı amacıyla varlık kiralama şirketlerine devredilen taşınmazların kiracı ya da kaynak kuruluş tarafından üçüncü kişilere satışında, aktifte bulundurma sürelerinin hesabında, bu taşınmazların finansal kiralama şirketi, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile varlık kiralama şirketinin aktifinde bulunduğu süreler de dikkate alınır.)”

Bu yeni düzenlemeyle birlikte taşınmazların kiracı ya da kaynak kuruluş tarafından üçüncü kişilere satışında, en az iki tam yıl aktifte bulundurma süresinin hesabı değiştirilmiş, bu taşınmazların finansal kiralama şirketi, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile varlık kiralama şirketinin aktifinde bulunduğu sürelerin de dikkate alınması sağlanmıştır.

Taşınmazların finansal kiralama şirketlerine ve varlık kiralama ile finansal kiralama şirketlerince taşınmazın devralındığı kuruma satışından doğan kazançların % 100 istisna olarak uygulanacağına ilişkin eski hüküm yerine de 5520 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasına (j) bendi eklenmiştir. Buna göre ilgili maddenin (j) bendinde; “Her türlü taşınır ve taşınmaz malların 6361 sayılı Kanun kapsamında geri kiralama amacıyla ve sözleşme sonunda geri alınması şartıyla, kurumlar tarafından finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarına satışından doğan kazançlar ve bu kurumlarca söz konusu varlıkların devralındığı kuruma kira süresi sonunda devrinden doğan kazançlar. İstisnadan yararlanan satış kazancı, kiracı tarafından pasifte özel bir fon hesabında tutulur ve özel fon hesabında tutulan bu tutar sadece kiracı tarafından bu varlıklar için ayrılacak amortismanların (bu varlıkların kiralayan kurumlara devrinden önce kiracıdaki net bilanço aktif değerine isabet eden amortismanlar hariç) itfasında kullanılır. İstisna edilen kazançtan herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen ya da dar mükellef kurumlarca ana merkeze aktarılan kısım için uygulanan istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır. Kurumların tasfiyesi (bu Kanun’a göre yapılan devir ve bölünmeler hariç) hâlinde de bu hüküm uygulanır. Söz konusu varlıkların, kiracı tarafından veya kiralayan kurumlar tarafından finansal kiralama yöntemi dâhil olmak üzere (6361 sayılı Kanun’da yer alan sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilememesi hâlleri hariç), üçüncü kişi ve kurumlara satılması durumunda, kiralayan kurumlara devrinden önce bu varlıkların kiracıdaki net bilanço aktif değeri ile bu varlıklar için anılan kurumların kazancının tespitinde dikkate alınan toplam amortisman tutarı dikkate alınarak, satışı gerçekleştiren kurum nezdinde vergilendirme yapılır. Sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilememesi nedeniyle sat-kirala-geri al işleminin tekemmül etmemesi hâlinde, istisna nedeniyle kiracı adına zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.” şeklinde hüküm bulunmaktadır.

6728 sayılı Kanun’un 56. maddesiyle eklenen j bendine göre kurumun sadece taşınmaz değil taşınır malların da bu istisnadan yararlanabileceğini belirtmiştir. Bu malların 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında geri kiralamak amacıyla ve sözleşme sonunda geri almak şartıyla yapılan satıştan doğan kazançlarının pasifte özel bir fonda tutulması ve bu tutarın sadece kiracı tarafından bu varlıklar için ayrılacak amortismanların itfasında kullanılması şartıyla istisna edilmiştir. Bu varlıkların kiralayan kurumlara devrinden önce kiracıdaki net bilanço aktif değerine isabet eden amortismanlar bu fondan mahsup edilmeyip, giderleştirilecektir. Sat-geri kirala işlemi gerçekleştikten sonra alınan taşınır ve taşınmazların üçüncü kişilere satışında da finansal kiralama şirketine satışından önceki net bilanço değeri üzerinden kazanç hesaplanacaktır. Bir diğer ifadeyle üçüncü kişilere satım işlemi sonunda varlığın yeni oluşan değeri üzerinden değil finansal kiralama şirketine devirden önceki tutarlar göz önünde bulundurulacaktır.

III- 3065 SAYILI KATMA DEĞER VERGİ KANUNU AÇISINDAN

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-y maddesi uyarınca finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile katılım ve yatırım bankalarınca bizzat kiracıdan satın alınıp geriye kiralanan her türlü taşınır ve taşınmazlara uygulanmak üzere kiralamaya konu kıymetin mülkiyetinin sözleşme süresi sonunda kiracıya devredilecek olmak koşulu ile kiralamaya konu taşınır ve taşınmazın kiralayana satılması, satan kişilere kiralanması ve devri KDV’den istisna edilmiştir. Bu istisna kapsamında taşınır ve taşınmaz malların satışının yapıldığı tarihe kadar indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisi, devrin yapıldığı hesap dönemine ilişkin gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir.

6728 sayılı Kanun’un 43.maddesiyle birlikte 3065 sayılı Kanun’un 17/4-y maddesi değiştirilmiş, istisna kapsamına taşınmazlara ilave olarak taşınırlarda dahil edilip bu satışların yapıldığı döneme kadar indirilemeyen katma değer vergisi devrin yapıldığı hesap dönemine ilişkin gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınması sağlanmıştır. Yine 6728 sayılı Kanunla 3065 sayılı Kanun’un 17/4-r maddesine “Bu fıkranın (u) bendi kapsamında varlık kiralama şirketlerine ve (y) bendi kapsamında finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarına devredilen taşınmaz ve iştirak hisselerinin, kaynak kuruluş ve kiracı tarafından üçüncü kişilere satışına ilişkin en az iki tam yıl aktifte bulundurma süresinin hesabında, bu taşınmaz ve iştirak hisselerinin varlık kiralama şirketleri, finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarının aktifinde bulunduğu süreler de dikkate alınır.” şeklinde paragraf eklenmiştir.

IV- 488 DAMGA VERGİSİ KANUNU AÇISINDAN

6361 sayılı Kanun’un 37. maddesine göre, “Finansal kiralama sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin devrine ve tadiline ilişkin kâğıtlar ile bunların teminatı amacıyla düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden, bu kâğıtlarla ilgili yapılacak işlemler harçtan müstesnadır.” Bu maddeye göre 6361 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen sat-geri kirala hükümlerini içeren finansal kiralama sözleşmeleri damga vergisinden istisna edilmiştir.

V- SONUÇ

Sat-geri kirala işlemlerinin Kurumlar Vergisi ve KDV’den istisna edilmesinin sadece taşınmazlara değil taşınırlara da uygulanması ve her türlü taşınır ve taşınmaz malların iktisabında yüklenilen ve devrin yapıldığı döneme kadar indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisinin gider olarak dikkate alınmasıyla işletmelerin finans temini konusunda bu işlemlere başvurularının artacağı kanaatindeyiz.

_____________

*  SMMM, Denetçi

** SMMM Stajyeri

Yazarlar : ‘CEM ŞAHİN’ ‘KÜBRA AKBOLAT’

Yolculuk

İçimde bir hüzün var saklamaya çalıştığım. Bir yolculuktayım tren yolculuğu: Ağaçlar, dereler, gökyüzü, insanlar. İzliyorum onları sadece. Başka ne yapabilirim ki tren ilerliyor ve hepsi geride kalıyor. Daha uzun bakmak, görmek, konuşmak isterdim onlarla ama bir yolum var ulaşmam gereken bir hedef. Artık sadece bakıp geçmeye; dokunmadan, hissetmeden yaşamaya alıştım galiba. Camın ardından izliyorum; yapraklar soluyor, dereler kuruyor, gökyüzü kararıyor, insanlar ölüyor sonra yeniden var oluyor hepsi. Yeni bir umutla, yeni bir hedefle. İlerliyorum, dünya değişiyor, ben bakıyorum. İlk durağa varıyoruz yanıma biri oturuyor, birlikte bakıyoruz dışarı ne güzel diyoruz dünya, bizim için yaratılmış sanki her şey. Hayaller kuruyoruz birlikte, iniyor bir durak sonra üzülüyorum el sallıyorum. Hayallerimiz aklıma geliyor, o da geride kalıyor. Tren devam ediyor ben sıkılıyorum yalnız olmak üzüyor, sıkıyor. Kendi kendimi teselli ediyorum dışarı bakıyorum ama bakıp görmüyorum artık, dönmek istiyorum geçmişe inmemeliydi diyorum , birlikte devam etmeliydik diyorum ama nafile artık geçmişte kalıyor ben gidiyorum. Biri daha biniyor, oturuyor karşıma. Birlikte devam ediyoruz. Oda benim gibi hüzünlü, ne güzel her şey diyorum gülüyor isteksiz, ben de gülüyorum, gidiyoruz  konuşmuyorum korkuyorum alışmaya, hayal kurmuyorum, o da iniyor bir sonra ki durakta el sallıyorum şans diliyorum. Tren ilerliyor, duraklar geçiliyor…1_dogu

Beni Sen İnandır …..

İlk sevdan o küçük bedeninde büyük bir olaydı. Gördüğün zaman elin ayağın birbirine karışıyordu. Söyleyecek kelime bulamıyordun. Hatırladın değil mi?:) İşte her şey böyle başladı. Yıllar geçti, büyü bozuldu. Sevdan tecrübelerinle rekabet içinde artık. Yapmaman gereken şeyler var. Tecrübelerimiz bize ön yargılı davranmamız gerektiğini söylüyor. Senin bu işi sadece kalple yapamayacağını anlayan aklın devreye girdi. İşte büyüyü bozan da bu oldu. Fırsatı verdiysen eğer ona sevdiğin çoğu şey mantıklı gelmemeye başlıyor. Yaşadıklarından, çevrenden yapmaman gereken şeyleri biliyorsun artık. Öyle hemen aldanmak yok mülakat sürecini tamamlamamız lazım. Neden ben? İstediğim cevapları duymalıyım ama dikkat et! Söyleyeceğin her kelimeyi iyi düşünmelisin. Yoksa seni elerim çünkü artık aşka inanmıyorum.

Ama biliyorum ki hala inanıyor. Onu aşka sen inandırmalısın 🙂love_in_snow_by_gndz

Tertemiz Şeylerden Sözedeyim

Tertemiz şeylerden sözedeyim
İlk sevdalarımdan, ilk dostlarımdan.
Ne toprağın kokulu çiçekleri
Ne yıldızlar
Ne vahşi gönüllü, vahşi ruhlu insanlar ;
Hiç, hiç bir şey kalmıyor ebedi olarak,
Her şey kuruyor sabah çiğleri gibi.
Ama bir şeyler kalıyor ki çok kıymetli.
İşte bu kalıntıların parıltısı
Bir emanet sanki sonsuzluğa.
Çimenler üstünde oturmak
Dostlarla bir şeyler okumak
Dolaşmak yıldızların altında
Gelecekten konuşmak…
Rüyalar boyunca fakir çocuklar
Zengin görünüyor insana
Bir kız sevmiştim bir zamanlar
Sessiz – sedasız
Ne dilerse yapacaktım benden
On dördünde ay gibi tamdı sevdamız
Ama şimdi zamanın külleriyle örtülüdür
Gönlüm baştan başa.
Uzun uzadıya yeretti bunlar hafızamda
Koca bir ömür boyu
Mezarlarında kaldı sevdalarım
Artık genç de değilim ki
Zaman gelip geçiyor yanımdan.
Hala gençlik var ya dünyada
Ve her yerde açılıyor ya genç gönüller
Gelin ey genç dostlarım
Vahşi diyarlara göç edelim
Ve masmavi göğün altında
Temiz, tertemiz şeylerden sözedelim
Huzur ve rahatlık bunda.

Ho Chih-Fang

Mutlu Olmak İçin Yapabileceğiniz 100 Nazik Davranış

Günlük yaşamın koşuşturmacasına kendimizi o kadar kaptırıyoruz ki, başkalarını düşünmeyi ne yazık ki bazen unutuyoruz. Ama yapabileceğimiz küçücük bir nezaket davranışı, yalnızca bir kişinin gününü iyi geçirmesini değil, sizin de daha iyi hissetmenizi sağlayabilir. Bunu en iyi anlatan filmlerden birisi yıllar önce izlediğim Pay it forward “İyilik bul, iyilik yap” filmiydi. İzlemediyseniz varsa çocuklarınızda birlikte mutlaka izleyin, izlediyseniz bir daha izleyin. Bu blog’da sıkça sevgi içeren yazılar paylaşmaya çalışıyorum, ama bu en iyilerinden birisi oldu, çeviridir ama oldukça yerelleştirilmiştir. Hadi bakalım, hemen okuyun, neden bugün sevgimizi dışa vurup rastgele bir nezaket örneği göstereceğimiz güzel bir gün olmasın?

  1. Bir yaşlının karşıdan karşıya geçmesine yardım edin.
  2. Küçük bir kardeşinize ev ödevinde yardım edin.
  3. Bir arabanın önünüze geçmesine izin verin ve bunu yaparken gülümseyin.
  4. Arkanızdaki aracın park ücretini ödeyin.
  5. Komşularınızla tanışın ve onlara yaptığınız hamur işi veya tatlılarınızdan ikram edin.
  6. Sabah işe başlarken fazladan bir fincan kahve alın ve bir iş arkadaşınıza…

View original post 647 kelime daha

TÜM YÖNLERİYLE AR-GE MERKEZİ

1- Giriş

5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunun 1. maddesinde  “Ar-Ge ve yenilik yoluyla ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için teknolojik bilgi üretilmesini, üründe ve üretim süreçlerinde yenilik yapılmasını, ürün kalitesi ve standardının yükseltilmesini, verimliliğin artırılmasını, üretim maliyetlerinin düşürülmesini, teknolojik bilginin ticarileştirilmesini, rekabet öncesi işbirliklerinin geliştirilmesini, teknoloji yoğun üretim, girişimcilik ve bu alanlara yönelik yatırımlar ile Ar-Ge’ye ve yeniliğe yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye girişinin hızlandırılmasını, Ar-Ge personeli ve nitelikli işgücü istihdamının artırılmasını desteklemek ve teşvik etmektir.” şeklinde belirtilmiştir. 5746 Sayılı Kanunun 1. maddesindeki amaca yönelik Ar-Ge faaliyetleriyle ilgili olarak Ar-Ge indirimi, gelir vergisi stopajı teşviki, sigorta primi desteği, damga vergisi istisnası ve teknogirişim sermayesi desteği teşviki gibi çeşitli teşvikler mevcuttur. Bu makalede 5746 sayılı kanunla tanımlanmış olan Ar-Ge merkezlerine yönelik düzenlemeler ve teşvikler yer alacaktır.

 2- AR-GE Merkezi Kavramı

5746 Sayılı Kanunun 2. maddesinin c bendine göre Ar-Ge Merkezi: Dar mükellef kurumların Türkiye’deki işyerleri dahil, kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan sermaye şirketlerinin;

  • Organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş,
  • Münhasıran yurtiçinde araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunan
  • En az elli (07.2014 tarihinden itibaren otuz) tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden, yeterli Ar-Ge birikimi ve yeteneği olan birimdir şeklinde tanımlanmıştır.

Bakanlar Kurulu,18.06.2014-29034 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2014/600 sayılı karar ile 01.07.2014 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere elli olan Ar-Ge personeli sayısı otuz olarak değiştirilmiştir.

2.1-Bir İşletmenin Ar-Ge Merkezi Kurabilmesi İçin Asgari Gereklilikler

  • Ar-Ge merkezlerinde en az 30 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam edilmesi,
  • Ar-Ge merkezlerinin kanun kapsamındaki Ar-Ge faaliyetlerinin yurt içinde gerçekleştirilmesi,
  • İşletmenin yeterli Ar-Ge yönetimi ile teknolojik varlıklar, Ar-Ge insan kaynakları, fikri haklar, proje ve bilgi kaynakları yönetim yeteneği ve kapasitesinin bulunması,
  • Ar-Ge merkezlerinin, Ar-Ge ve destek personelinin Ar-Ge merkezinde çalıştığının fiziki kontrolünü yapacak mekanizmalara sahip olması,
  • Ar-Ge merkezlerinin konusu, süresi, bütçesi ve personel ihtiyacı tanımlanmış Ar-Ge ve yenilik program ve projelerinin bulunması,
  • Ar-Ge merkezlerinin ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş ve tek bir yerleşke veya fiziki mekan içinde yer alması,
  • Ar-Ge merkezlerinin, Teknoloji Geliştirme Kanununa göre kurulan teknoloji geliştirme bölgeleri dışında yer alması gerekmektedir.

2.2-Ar-Ge Merkezinin Başvuru Değerlendirme ve Denetim Süreci

  • Başvuru dosyası Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ön incelemeden geçirilir, varsa eksik bilgilerin en geç 15 gün içerisinde tamamlanması istenir.
  • İşletme, 15 gün içinde bu bilgileri tamamlamakla yükümlüdür. Değerlendirme süreci, eksik bilgilerin tamamlanmasını takiben başlatılır.
  • Değerlendirme ve Denetim Komisyonu, Ar-Ge merkezi başvurusunu ve denetim dosyasını yerinde incelemek üzere ilgili teknolojik alanda uzmanlık ve deneyimi olan 3 hakem görevlendirir.
  • Hakemler, Ar-Ge merkezi başvurusunu veya denetimini yerinde ve dosya üzerinde, değerlendirme ve denetim kriterleri, Yönetmelik ve ilgili dokümanlar çerçevesinde inceleyerek raporunu hazırlar ve Değerlendirme ve Denetim Komisyonuna sunar
  • Başvurular en geç 2 ay, denetimler ise en geç 45 gün içinde Değerlendirme ve Denetim Komisyonu tarafından değerlendirilerek karara bağlanır. Kararın olumlu olması halinde sonuç Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Maliye Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve başvuru sahibi işletmeye 7 gün içerisinde bildirilir.
  • Başvurusu uygun bulunarak Ar-Ge Merkezi Belgesi alan işletme, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren Kanunda belirtilen şartlarla Kanunla sağlanan destek ve teşviklerden yararlanır.
  • Ar-Ge merkezleri en geç 2 yılda bir denetlenir.
  • Ar-Ge merkezi, yürüttüğü faaliyetlere ilişkin faaliyet raporunu her yıl belgenin verildiği takvim ayını izleyen ay içinde Bilim ve Teknoloji Bakanlığına gönderir.
  • Değerlendirme ve Denetim Komisyonu değerlendirmesi sonucunda, denetimde tespit edilen eksiklik ve ihlalin ölçüsüne göre 3 ay geçici durdurma veya Ar-Ge Merkezi Belgesi iptal edilebilir.
  • Ar-Ge Merkezi Belgesi iptal edilen işletmeler belgenin iptalini müteakip en erken 1 yıl sonra “Ar-Ge Merkezi Belgesi” başvurusu yapabilirler.

2.3- Ar-Ge ve Yenilik Sayılmayan Faaliyetler

  • Pazarlama faaliyetleri, piyasa taramaları, pazar araştırması ya da satış promosyonu
  • Kalite kontrol
  • Sosyal bilimlerdeki araştırmalar
  • Petrol, doğalgaz, maden rezervleri arama ve sondaj faaliyetleri
  • İlaç üretim izni öncesinde en az 2 aşaması yurt içinde gerçekleştirilmeyen klinik çalışmalar ile üretim izni sonrasında gerçekleştirilen klinik çalışmalar
  • Bir Ar-Ge projesi kapsamında olmaksızın icat edilmiş ya da mevcut geliştirilmiş süreçlerin kullanımı
  • Ar-Ge sayılan amaçlara yönelik olmayan şekil, renk, dekorasyon ve benzeri estetik ve görsel değişiklikleri içeren biçimsel değişiklikler
  • Programlama dilleri ile işletim sistemleri hariç olmak üzere internet sitelerinin ve benzerlerinin hazırlanmasına yardımcı mevcut yazılımların kullanılması suretiyle yapılan yazılım geliştirme faaliyetleri
  • Yazılımlara ilişkin, bilimsel ve/veya teknolojik ilerlemeler veya teknolojik belirsizliklerin çözülmesini içermeyen olağan ve tekrarlanan faaliyetler
  • İlk kuruluş aşamasında kuruluş ve örgütlenmeyle ilgili araştırma giderleri
  • Ar-Ge ve yenilik faaliyetleriyle geliştirilen ürüne veya sürece ilişkin fikrî mülkiyet haklarının edinimi dışında bu hakların korunmasına yönelik çalışmalar
  • Numune verilmek amacıyla prototiplerden kopyalar çıkarılıp dağıtılması ve reklam amaçlı tüketici testleri
  • Üretim ve üretim altyapısına yönelik yapılan yatırım faaliyetleri, ticari üretimin planlanması ve seri üretim sürecine ilişkin harcamalar
  • Bir Ar-Ge projesi kapsamında olmaksızın yeni süreç, sistem veya ürün ortaya konulmasına hizmet etmeyen doğrudan veya gömülü teknoloji transferi

3- 5746 Sayılı Kanunda AR-GE Merkezlerine Sağlanan Teşvikler

3.1- Ar-Ge İndirimi

Kurumlar Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı ile 500 ve üzerinde tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden Ar-Ge merkezlerinde ayrıca o yıl yapılan Ar-Ge ve yenilik harcamasının bir önceki yıla göre artışının yarısı, 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesine göre kurum kazancının ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılır.

Ayrıca bu harcamalar, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre aktifleştirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir, bir iktisadi kıymet oluşmaması halinde ise doğrudan gider yazılır. Kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili hesap döneminde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki hesap dönemlerine devredilir. Devredilen tutarlar, takip eden yıllarda 213 sayılı Kanuna göre her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılarak dikkate alınır. Ar-Ge harcamalarına konu olan harcamalar ise;

İlk Madde ve Malzeme Giderleri: Her türlü doğrudan ilk madde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ara mamul, yedek parça, prototip ve benzeri giderler ile VUK’a göre amortismana tabi tutulması mümkün olmayan maddi kıymetlerin iktisabına ilişkin giderleri kapsar.

Hammadde ve diğer malzeme stoklarından Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde fiilen kullanılan kısma ilişkin maliyetler Ar-Ge ve yenilik harcaması kapsamındadır. Bu nedenle, henüz Ar-Ge ve yenilik faaliyetinde kullanılmamış olan hammadde ve diğer malzemelere ilişkin maliyet tutarlarının stok hesaplarında; kullanılan, satılan ya da elden çıkarılanların da stok hesaplarından mahsup edilmek suretiyle izlenmesi gerekir.

Amortismanlar: Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla iktisap edilen amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılan amortismanlardan oluşur.

 Ar-Ge ve yenilik faaliyeti dışında başka faaliyetlerde de kullanılan makine ve teçhizata ilişkin amortismanlar, bunların Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde kullanıldığı gün sayısına göre hesaplanır.

 Personel Giderleri: Kanun kapsamında gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla çalıştırılan Ar-Ge personeliyle ilgili olarak tahakkuk ettirilen ücretler ile bu mahiyetteki giderlerdir.

Tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının %10’unu aşmamak üzere, Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine katılan ve bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili destek personelinin ücretleri ile bu mahiyetteki giderler de personel gideri kapsamındadır.

Kısmi çalışma hâlinde, personelin Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ayırdığı zamanın toplam çalışma zamanına oranı dikkate alınmak suretiyle bulunan ücret tutarları, Ar-Ge ve yenilik harcaması olarak dikkate alınır.

Genel Giderler: Münhasıran Ar-Ge merkezlerinin elektrik, su, gaz, bakım-onarım, haberleşme, nakliye giderleri ile bu merkezlerde kullanılan makine ve teçhizata ilişkin bakım ve onarım giderleri gibi bu merkezlerde yürütülen faaliyetin devamlılığını sağlamak için yapılan giderleri kapsar.

 Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ilişkin sigorta giderleri, kitap, dergi ve benzeri bilimsel yayınlara ait giderler de bu kapsamdadır. Ancak, büro ve kırtasiye gibi sarf malzemelerine ilişkin giderler bu kapsamda değerlendirilmez.

Bu giderlerin, Ar-Ge ve yenilik harcaması olarak değerlendirilebilmesi için Ar-Ge merkezinde fiilen kullanıldığının tespit ve tevsik edilmesi gerekmektedir. Çeşitli kıstaslara göre genel işletme giderleri üzerinden hesaplanacak paylar bu kapsamda değerlendirilmez.

Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler: Normal bakım ve onarım giderleri hariç olmak üzere, Ar-Ge ve yenilik faaliyetleriyle ilgili olarak işletme dışında yerli veya yabancı diğer kurum ve kuruluşlardan mesleki veya teknik destek alınması veya bunlara yaptırılan analizlerle ilgili olarak yapılan ödemelerle, bu mahiyetteki diğer ödemelerdir. Bu şekilde alınan danışmanlık hizmeti ve diğer hizmet alımlarına ilişkin harcamalar Ar-Ge ve yenilik harcaması kapsamında gerçekleştirilen toplam harcama tutarının %20’sini geçemez.

Vergi, Resim ve Harçlar: Doğrudan Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ilişkin olan ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa göre gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınabilen vergi, resim ve harçları kapsar. Doğrudan Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin yürütüldüğü taşınmazlar için ödenen vergiler, Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithal edilen mallarla ilgili gümrük vergileri ile benzeri vergi, resim ve harçlar bu kapsamdadır.

Rekabet öncesi işbirliği projelerinde, işbirliğini oluşturan kuruluşlarca bu işbirliğine ait özel hesaba aktarılan tutarlar, birinci fıkrada sayılan harcamalar kapsamında olmak şartıyla, harcamanın yapıldığı dönemde katkı sağlayan kuruluşların Ar-Ge ve yenilik harcaması olarak kabul edilir.

3.2- Gelir Vergisi Stopajı Teşviki

5746 Sayılı Kanun Kapsamında Ar-Ge İndiriminden yararlanılan faaliyet ve projelerde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin;

  • Doktoralı olanlarda % 90’ı
  • Diğerlerinde % 80’i

gelir vergisinden istisnadır.

Gelir vergisi istisnasından yararlanacak olan destek personelinin tam zaman eşdeğeri sayısı, toplam tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının %10’unu aşamaz. Destek personelinin tam zaman eşdeğer sayısını geçmesi halinde düşük ücretlerden başlanılarak hangi personelin faydalanacağı belirlenir. Brüt ücretlerin aynı olması halinde, ücretine gelir vergisi istisnası uygulanacak destek personeli işverence belirlenir.

3.3- Sigorta Primi Desteği

5746 Sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge indiriminden yararlanılan faaliyet ve projelerde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin ile Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun 2. maddesi kapsamında ücreti gelir vergisinden müstesna olan personelin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.

İşveren hissesi sigorta primi desteğinden yararlanacak olan destek personelinin tam zaman eşdeğer sayısı toplam tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının %10’unu aşamaz.

Destekten yararlanmak için Ar-Ge merkezleri Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınacak resmi belgeyle Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri’ne başvurulması gerekir. Destekten yararlanabilmek için, aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmesi gerekir. İşverenin ödeme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğine bakılmaksızın, sigorta işveren hissesinin yarısı Hazine tarafından karşılanır.

3.4- Damga Vergisi İstisnası

5746 Sayılı Kanun kapsamında her türlü Ar-Ge ve yenilik faaliyetiyle ilgili düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisnadır. Düzenlenen kağıdın Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine yönelik olması, değerlendirme raporunun olumlu olması kağıtların damga vergisinden istisna olması için yeterlidir.

4- TÜBİTAK Tarafından Sağlanan Destekler

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), 24 Temmuz 1963 tarih ve 11462 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 278 sayılı Kanun ile kurulmuştur. 9 Eylül 1993 tarih ve 21693 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 498 sayılı K.H.K ile değiştirilen Kuruluş Kanununun 1. maddesine göre kuruluş amacı; “Türkiye’de müsbet bilimlerde araştırma ve geliştirme faaliyetlerini ülke kalkınmasındaki önceliklere göre geliştirmek, özendirmek, düzenlemek ve koordine etmek; mevcut bilimsel ve teknik bilgilere erişmek ve erişilmesini sağlamaktır. Kanunda kurulan amaca yönelik programlar ve planlanan faaliyetler TÜBİTAK’a bağlı Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB) tarafından yürütülmektedir. TEYDEB tarafından bağış şeklinde yardımda bulunmak suretiyle desteklenen Ar-Ge programları aşağıdaki gibidir.

 4.1- 1501 – Sanayi Ar-Ge Proje Destekleme Programı

Programın amacı, sanayi kuruluşlarının Ar-Ge Projelerine %60’a varan oranlarda hibe (geri ödemesiz) şeklinde destek sağlamaktır. Projelerin dönemsel destek oranı, temel destek oranı ve ilave destek oranlarının toplamından oluşur. Başvuruda bulunan kuruluşların sektör ve ölçeğine bakılmaksızın, temel destek oranı yüzde kırk (%40)’tır. Toplam destek oranı; temel destek oranı ve diğer ilave desteklerle beraber en fazla yüzde altmış (%60) olur. Destek süresi proje bazında en fazla otuz altı (36) aydır.

4.1.1- Desteklenen Ar-Ge Aşamaları

  • Kavram geliştirme,
  • Teknolojik/teknik ve ekonomik yapılabilirlik etüdü,
  • Geliştirilen kavramdan tasarıma geçiş sürecinde yer alan laboratuvar ve benzeri çalışmalar,
  • Tasarım, tasarım uygulama ve tasarım doğrulama çalışmaları,
  • Prototip üretimi,
  • Pilot tesisin kurulması,
  • Deneme üretimi ve tip testlerinin yapılması,
  • Satış sonrasında ürün tasarımından kaynaklanan sorunların çözümü faaliyetleri tüm firmalar başvurabilir.

 4.1.2- Desteklenen Gider Kalemleri

  • Personel Giderleri,
  • Proje personeline ait proje kapsamındaki seyahat giderleri kapsamında; uçak, tren, otobüs, gemi ile yapılan şehirlerarası ve uluslararası ekonomi sınıfı ulaşım giderler,
  • Alet, teçhizat, yazılım ve yayın alım giderleri,
  • Malzeme ve sarf giderleri,
  • Yurt içi ve yurt dışı danışmanlık hizmeti ve diğer hizmet alım giderleri,
  • Türkiye’deki üniversiteler, TÜBİTAK’a bağlı Ar-Ge birimleri, özel sektör Ar-Ge kuruluşları ve benzeri Ar-Ge kurum ve kuruluşlarına yaptırılan Ar-Ge hizmet giderleri.

 4.2- 1507 – KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı

KOBİ’ler için Ar-Ge Başlangıç Destek Programı, TÜBİTAK Sanayi Ar-Ge desteklerinden daha önce hiç faydalanmamış ya da en fazla bir projesi desteklenmiş KOBİ’leri hedefleyen bir destek programıdır. Program kapsamında sağlanacak desteklerle KOBİ’lerin;

  • Yeni bir ürün üretilmesi,
  • Mevcut bir ürünün geliştirilmesi, iyileştirilmesi,
  • Ürün kalitesi veya standardının yükseltilmesi,
  • Maliyet düşürücü nitelikte yeni tekniklerin, yeni üretim teknolojilerinin geliştirilmesi

konularında KOBİ’ler tarafından yürütülen 500.000 TL bütçe ve 18 ay süre ile sınırlı ilk 3 projenin TÜBİTAK tarafından desteklenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu üç projeye ilaveten, ortaklı proje başvurusu yapılması koşuluyla 2 proje daha bu programda desteklenebilmektedir. Destek oranı her dönem için sabit olup %75’tir.

 4.3- 1511-TÜBİTAK Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Destekleme Programı

Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı ile, ulusal stratejik hedef ve politikalar kapsamında belirlenen öncelikli alanlarda; hedef ve ihtiyaç odaklı, izlenebilir sonuçları olan;

  • Yeni bir ürün üretilmesi,
  • Mevcut bir ürünün geliştirilmesi/iyileştirilmesi,
  • Ürün kalitesi veya standardının yükseltilmesi,
  • Maliyet düşürücü ve standart yükseltici yeni tekniklerin geliştirilmesi, yeni üretim teknolojilerinin geliştirilmesi,

konularında yürütülen Ar-Ge nitelikli projeler desteklenmektedir. Projenin destek süresi, projede destek kapsamına alınan faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için gereken ve TÜBİTAK tarafından kabul edilen süredir. Firmaların desteklenen proje giderlerine harcama sonrası büyük ölçekli kuruluşlar için %60, KOBİ’ler için %75 oranında geri ödemesiz (hibe) destek verilmektedir. Ayrıca, kuruluşlara %10 genel gider desteği uygulanır.

4.3.1- Desteklenen Gider Kalemleri

  • Personel giderleri,
  • Seyahat (yalnızca ulaşım) giderleri,
  • Alet, teçhizat, yazılım ve yayın alım giderleri,
  • Ülke içindeki üniversiteler, TÜBİTAK’a bağlı Ar-Ge birimleri, özel sektör Ar-Ge kuruluşları ve benzeri Ar-Ge kurum ve kuruluşlarına yaptırılan Ar-Ge hizmet giderleri,
  • Yurtiçi ve yurtdışı danışmanlık hizmeti ve diğer hizmet alım giderleri,
  • Malzeme ve sarf giderleri,
  • Projenin Ar-Ge faaliyetlerini yürütmek amacıyla proje kapsamında gerçekleşen; destek personeli, elektrik, su, gaz, bakım-onarım, haberleşme, vb. giderlere karşılık gelen proje genel giderleri (proje genel giderleri, projenin her bir AGY311’i için belirlenen dönemsel desteklemeye esas harcama tutarının %10’u olup, bu tutar dönemsel desteklemeye esas harcama tutarına ilave edilir).

 5- KOSGEB Tarafından Sağlanan Destekler

Ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, ekonomik gelişmelere uygun bir şekilde sanayide entegrasyonu gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak, araştırma-geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek üzere, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin destek programları mevcuttur.

 5.1- AR-GE, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Destek Programı

Ar-Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Destek Programının amacı ;

  • Bilim ve teknolojiye dayalı yeni fikir ve buluşlara sahip KOBİ ve girişimcilerin geliştirilmesi,
  • Teknolojik fikirlere sahip tekno-girişimcilerin desteklenmesi,
  • KOBİ’lerde Ar-Ge bilincinin yaygınlaştırılması ve Ar-Ge kapasitesinin artırılması,
  • Mevcut Ar-Ge desteklerinin geliştirilmesi,
  • İnovatif faaliyetlerin desteklenmesi,
  • Ar-Ge ve inovasyon proje sonuçlarının ticarileştirilmesi ve endüstriyel uygulamasına yönelik destek mekanizmalarına ihtiyaç duyulması,

konularında yürütülen Ar-Ge projeleri desteklenmektedir. Programın süresi en çok 24 aydır.

 5.1.1- Desteklenen Gider Kalemleri

  • İşlik desteği,
  • Kira desteği,
  • Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım Ve hizmet alımları giderleri desteği,
  • Personel gideri desteği,
  • Başlangıç sermayesi desteği.

6.Sanayi Tezleri (San-Tez) Programı Dahilinde Destekler

27 Şubat 2014 tarihli ve 28926 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Sanayi Tezleri Projelerinin Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik” kapsamında yürütülen Sanayi Tezleri (SAN-TEZ) Programı; sanayimizin önemli bir kısmını oluşturan KOBİ’lerimizin Ar-Ge ve İnovasyon kültürü kazanmaları ve sorunlarını üniversitede üretilen bilgi birikimini kullanarak işbirliği içinde çözme alışkanlığı edinmelerini amaçlayan bir destek mekanizmasıdır. Sektör ve büyüklüğüne bakılmaksızın firma düzeyinde katma değer yaratan, ülkemizde yerleşik işletmeler ve üniversitelerin işbirliği ile hazırlanacak projeler bu programdan yaralanabilir.

San-Tez kapsamında başvurusu yapılacak çalışmanın temel ve uygulamalı araştırma aşamasını tamamlamış, deneysel araştırma aşamasına gelmiş projelere yönelik olmasına dikkat edilmelidir. San-Tez Programı kapsamında; yeni bilgiler elde etmek için yapılan, belirlenmiş bir uygulaması ya da kullanımı bulunmayan teorik ya da deneysel çalışmalar, durum tespiti projeleri, rutin testler/analizler, pilot üretim tesisi ve alt yapı kurmaya yönelik yatırım ağırlıklı ya da Ar-Ge içeriği bulunmayan faaliyetler içeren projeler değerlendirmeye alınmayacaktır. Proje kapsamında alınması planlanan hizmet alımı tutarının, toplam proje bedelinin %20’ sini geçmemelidir. San-Tez projelerinde proje ortağı firma; mikro işletme ise en az %15,küçük işletme ise en az %20, orta büyüklükteki işletme ise en az %25,büyük işletme ise en az %35 oranında proje katkı payını üstlenmektedir. Kalan tutar program kapsamında Bilim, Sanayi Teknoloji Bakanlığınca hibe olarak desteklenir.

7.TTGV(Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı) İleri Teknoloji Proje Desteği

2010 yılı sonunda uygulamaya alınan ve Teknoloji Geliştirme Projeleri Desteği ve Ticarileştirme Desteğinin hibrit bir modeli olarak tasarlanan Program kapsamında, TTGV’nin belirlediği öncelikli teknoloji alanlarında, ülkemizin ihtiyaçları ile paralel olarak yüksek katma değer ve ileri seviyede yenilik içeren projelerin, TTGV’nin özkaynakları aracılığıyla desteklenmesi öngörülmektedir. TTGV’nin desteklediği projelerin oluşturduğu portföyde ülkemiz için öngördüğü değerle orantısız temsil edildiği değerlendirilen teknoloji alanlarında “Teknolojik Ürün” ve “Teknolojik Proses İnovasyonu” kavramları çerçevesinde, bilgi birikimi projeyi gerçekleştiren firmada kalmak üzere, ticari değeri olan ürünlerin elde edildiği teknoloji geliştirme düzeyindeki Ar-Ge ve ticarileştirme faaliyetleri desteklenmektedir. Sanayi kuruluşları ve yazılım şirketlerinin Ar-Ge ve ticarileştirme faaliyetlerini desteklemek amacıyla oluşturulan desteğin tamamı geri ödemeli olup, proje destek bütçesi üst limiti 3 milyon ABD Doları, alt limiti 250.000 ABD Dolarıdır. Destek süresi azami 3 yıldır.

  1. Ar-Ge Merkezlerinin Karşılaştığı Sorunlar

 8.1-Ar-Ge İndirimi Konusunda 5746 sayılı Kanun ile 5520 Sayılı Kanun Arasındaki Farklılıklar

Şirketler Ar-Ge İndirimi konusunda 1 Seri No.lu 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’ndeki “10.2. ArGe indirimi” kısmında tanımlanan düzenlemeyi ya da 5746 Sayılı Kanuna bağlı olarak çıkarılan Uygulama ve Denetim Yönetmeliği’nde açıklanan esas ve uygulamaları seçebilir. 5746 sayılı Kanuna göre Ar-Ge İndirimi uygulaması ile 5520 Sayılı Kanun Uygulamaları arasında bazı farklılıklar bulunmaktadır. Bunlar;

  • 5746 sayılı kanuna göre Ar-Ge indirimi uygulaması 31.12.2023 tarihine kadar geçerli olmakla birlikte 5520 Sayılı Kanuna göre Ar-Ge indirimi uygulamasında bir sınırlama yoktur.
  • 5746 Sayılı Kanun ile kurumlar vergisi açısından AR-GE indirimi, gelir vergisi stopajı teşviki, sigorta prim desteği ve damga vergisi istisnası gibi teşvikler sağlanmışken 5520 Sayılı Kanun ile yalnızca AR-GE indirimi teşviki sağlanmıştır.
  • 5746 sayılı kanuna göre gelecek yıllara devreden Ar-Ge indirimi tutarları yeniden değerleme oranı ile endekslenmekte, ancak 5520 sayılı kanun ile endeksleme yapılması mümkün bulunmamaktadır.
  • 5746 sayılı Kanuna göre TÜBİTAK gibi kurumlar tarafından sağlanan hibe ve yardımların (nakit desteklerin) özel bir fon hesabına alınması ve 5 yıl içinde sermayeye ilave dışında herhangi bir hesaba nakledilmemesi veya işletmeden çekilmemesi gerekmektedir. Diğer taraftan, söz konusu hibe ve yardımlar 5520 sayılı Kanuna göre ticari kazancın bir unsuru olarak değerlendirilip gelir yazılacaktır.
  • 5746 sayılı Kanuna göre finansman giderleri Ar-Ge indirimi hesaplamasında dikkate alınmazken, 5520 sayılı Kanuna göre Ar-Ge indirimine konu edilebilmektedir.
  • 5746 sayılı Kanuna göre 500 ve üzerinde tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden Ar-Ge merkezlerinde ayrıca o yıl yapılan Ar-Ge harcamalarının bir önceki yıla göre artışının yarısı da ilave Ar-Ge indirimi olarak dikkate alınabilirken, 5520 sayılı Kanunda böyle bir uygulama yer almamaktadır.
  • 5746 sayılı Kanuna göre Ar-Ge harcamalarının tamamı VUK’a göre aktifleştirilerek amortisman yoluyla gider yazılabilmektedir. Diğer taraftan, 5520 sayılı Kanuna göre sadece gayri maddi hakka yönelik olarak yapılan harcamaların (kanser ilacının bulunması vb.) aktifleştirilmesi zorunlu olup gayri maddi hakka yönelik olmayan harcamaların ise aktifleştirilmesi ihtiyaridir. Bunlar istenirse doğrudan gider yazılabilecektir.

 8.2-Ar-Ge ve Destek Personelinin Ar-Ge Merkezi Dışında Geçirdiği Süreler

 Gelir İdaresinin 30.05.2012 tarih ve B.07.1.GİB.4.06.16.01-2011-KVK-10-2-612 sayılı özelgesinde “Ar-Ge merkezinde tam zamanlı olarak çalışmakta olan personelinizin muhtelif nedenlerle yurtiçi veya yurtdışına görevli olarak gönderilmeleri halinde, Ar-Ge merkezi dışında geçirilen bu sürelerin Ar-Ge faaliyeti kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, söz konusu personelin bu sürelere isabet eden ücretleri ile Ar-Ge projesiyle ilgili olsa dahi yurtiçi ve yurtdışı seyahatleri kapsamındaki konaklama, ulaşım, pasaport, vize gibi harcamalarının da Ar-Ge harcaması kapsamına girmediği tabiidir.

Ar-Ge merkezindeki projelerin yürütülmesi ve idamesi ile sorumlu olan ancak Ar-Ge merkezi dışında bulunan program direktörlüğünde çalışan mühendislerin çalışmaları Ar-Ge merkezinde yürütülen projelerle ilgili olsa bile Ar-Ge faaliyeti kapsamında değerlendirilemeyeceğinden bunların Ar-Ge faaliyetine ayırdığı zamanın toplam çalışma zamanına oranlanmasıyla bulunan ücretlerin de Ar-Ge indirimine konu edilmesi mümkün değildir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Gelir idaresinin verdiği diğer özelgelerde ;

  • Tam Zamanlı olarak çalışan personelin eğitim, teknik inceleme veya görevli olarak Ar-Ge merkezi dışına çıktığı ve tam zamanlı çalışan personelin kullanacağı doğum, süt, evlilik, ölüm, mazeret izinlerinde, resmi tatil günlerinde ve raporlu olunan durumlarda merkez dışında geçirilen söz konusu sürelere isabet eden ücretlerin gelir vergisi stopaj teşvikine konu edilemeyeceği
  • Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile ilgili Ar-Ge merkezi dışında ancak şirket yerleşkesi içindeki toplantı odaları, laboratuvar, üretim tesisleri gibi bölümlerde geçirdiği sürelere isabet eden ücretlerin A-Ge indirimine konu edilmeyeceği bildirilmiştir.

8.3-Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetlere İlişkin %20’lik Sınırlandırma

5746 sayılı Kanun’un Yönetmeliğinde, Ar-Ge merkezleri bünyesinde yürütülen projeler çerçevesinde gerçekleştirilen dışarıdan sağlanan fayda ve hizmet mahiyetindeki harcamalara ilişkin “Normal bakım ve onarım giderleri hariç olmak üzere, Ar-Ge ve yenilik faaliyetleriyle ilgili olarak işletme dışında yerli veya yabancı diğer kurum ve kuruluşlardan mesleki veya teknik destek alınması veya bunlara yaptırılan analizlerle ilgili olarak yapılan ödemelerle, bu mahiyetteki diğer ödemelerdir.Bu şekilde alınan danışmanlık hizmeti ve diğer hizmet alımlarına ilişkin harcamalar Ar-Ge ve yenilik harcaması kapsamında gerçekleştirilen toplam harcama tutarının %20’sini geçemez.” ifadesi yer almaktadır. İlgili Yönetmelikte söz konusu %20’lik sınırın hesaplanmasında dönemsel olarak hangi zaman aralıklarının dikkate alınması gerektiğine ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiş, söz konusu husus yoruma açık bırakılmıştır.

8.4-Ar-Ge Harcamalarının Sonuçlanması Durumunda Amortisman Süresi

Maliye Bakanlığı kurumların işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamalarının aktifte izlenmesini ve aktifleştirilmesi gereken bir kıymete ulaşılması halinde ise bu harcamaların amortisman yoluyla itfa edilmesi gerektiği görüşündedir. Bu süre 5 yıl olarak belirlemiştir. Harcamaların tamamına yakınının personel harcamalarından oluştuğu durumlarda bu süre uzun gelmektedir.

8.5- Ar-Ge Merkezlerinin Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Dışında Yer Alması

5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi ve Denetim Yönetmeliğinin 15.maddesinin birinci fıkrasının f bendine göre Ar-Ge merkezlerinin, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre kurulan teknoloji geliştirme bölgeleri dışında yer alması gerektiği belirtilmiştir. Böylece Ar-Ge merkezlerinin Teknoparklar içinde yer alması engellenmiştir. Kanunda böyle bir hüküm yer almamaktadır.

 8.6- Ar-Ge ve Yenilik Harcamaları Genel Giderler Tanımı

5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi ve Denetim Yönetmeliğinin 7.maddesinin birinci fıkrasının ç bendine göre Ar-Ge ve yenilik harcaması genel giderlerinin kapsamı dar tutulmuştur. Örneğin: Seyahat, finansman, kira gibi harcamalar genel gider kapsamında yazılı değildir.

8.7- Ar-Ge Destek Personeli

5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi ve Denetim Yönetmeliğinin 4.maddesinin birinci fıkrasının e bendine göre destek personeli: Ar-Ge faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personel olarak tanımlanmıştır. İlgili yönetmelikte şirketin satış, finans vb personellerinin bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği net değildir.

8.8- Birden Fazla Kuruluşun Bir Araya Gelerek Ar-Ge Merkezi Oluşturmaları

5746 Sayılı Kanun kapsamında yapılan düzenlemeler çerçevesinde rekabet öncesi işbirliği projelerine yönelik sağlanan destekler ve teşvikler söz konusu iken birden fazla sanayi kuruluşunun kendi aralarında Ar-Ge projelerini geliştirmek ve gerçekleştirmek için güç birliği yaparak, ayrı bir Ar-Ge şirketi veya içlerinden birisinin bünyesinde bir “Ar-Ge Merkezi” oluşturmalarına yönelik mevcut Kanun’da herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

9.Sonuç

Ülkelerin uluslararası alanda rekabetçi bir yapıya sahip olmak istemeleri neticesinde Ar-Ge faaliyetleri önemli bir hal almıştır. Ülkemizde 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile Ar-Ge harcamaları teşvik edilmiştir. 5746 Sayılı Kanunda Ar-Ge merkezi kurmak için gerekli olan en az 50 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli sayısı 30’a indirilmiş, Ar-Ge harcamalarına ilişkin destek ve teşviklerle kurumların yeni teknoloji geliştirme, ürün kalitesi ve standardında yükselme, verimlilikte artış, üretim maliyetlerinde düşüş, nitelikli personel istihdamı gibi konularda rekabet etmesine olanak sağlamıştır.

Cem ŞAHİN

SMMM Stajyeri


KAYNAKÇA

-5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ve İlgili Mevzuat

-5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ve İlgili Mevzuat

-4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu

-TÜBİTAK Sanayi Araştırma Teknoloji Geliştirme Ve Yenilik Projeleri Destekleme Programı Uygulama Esasları

-TÜBİTAK KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı Uygulama Esasları

-TÜBİTAK 1511 Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Destekleme Programı Uygulama Esasları

-KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği

-Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İleri Teknoloji Projeleri Desteği (www.ttgv.org.tr.)